Zaburzenia tożsamości w BPD: objawy, że Twoje poczucie siebie wciąż się zmienia

Czy zdarzyło Ci się złapać na myśli: „kim jestem, gdy nikt nie patrzy?” Może Twoje opinie, cele, a nawet osobowość zdają się zmieniać w zależności od tego, z kim jesteś. Może zaczynałeś i porzucałeś kilkanaście wersji siebie — nowe kariery, nowe style, nowe przekonania — a każda wydawała się całkiem prawdziwa, dopóki nagle nie przestawała. Jeśli to do Ciebie trafia, być może doświadczasz tego, co specjaliści nazywają zaburzeniem tożsamości — jednym z najczęściej pomijanych objawów zaburzenia osobowości borderline (BPD). Ten artykuł ciepło i bez oceniania przeprowadzi Cię przez objawy zaburzeń tożsamości w BPD, byś lepiej zrozumiał swój wewnętrzny świat.

Czym są zaburzenia tożsamości w BPD?

Zaburzenie tożsamości to wyraźnie i trwale niestabilne poczucie siebie. Figuruje w DSM-5 jako jedno z dziewięciu kryteriów zaburzenia osobowości borderline, a mimo to mówi się o nim znacznie mniej niż o bardziej widocznych objawach, jak intensywne wahania nastroju czy lęk przed porzuceniem. O ile większość ludzi do wczesnej dorosłości wykształca względnie stabilne poczucie tego, kim są — swoje wartości, upodobania, kierunek życia — o tyle osoba z zaburzeniem tożsamości przeżywa ten wewnętrzny kompas jako chwiejny, zmienny, a nawet nieobecny.

To nie jest zwykła niezdecydowanie ani normalny sposób, w jaki wszyscy rośniemy i zmieniamy się z czasem. To głębsze i bardziej dezorientujące doświadczenie — nie do końca znać własny rdzeń. Możesz czuć się jak kameleon wchłaniający osobowość osób wokół, albo jakby tam, gdzie powinno być jasne poczucie siebie, była pustka. Badacze często wiążą to z wczesnymi doświadczeniami relacyjnymi, w których rozwijanie własnej, spójnej i cenionej tożsamości nie było bezpieczne.

Objawy zaburzeń tożsamości w BPD

Zaburzenie tożsamości ujawnia się na wiele cichych, codziennych sposobów. Być może rozpoznasz niektóre z tych wzorców:

• Zmienne poczucie siebie: Twoja osobowość, opinie czy poczucie tego, kim jesteś, zmieniają się dramatycznie w zależności od relacji lub otoczenia.
• Przewlekła pustka: Uporczywe poczucie wewnętrznej pustki, jakby czegoś w Twoim rdzeniu brakowało albo było nieokreślone.
• Niestabilne cele i wartości: Plany zawodowe, przekonania i cele długoterminowe często się zmieniają, czasem w sposób, który zaskakuje nawet Ciebie.
• Odbijanie innych: Przejmujesz gusta, sposób bycia czy światopogląd bliskich osób, a potem nie masz pewności, co jest naprawdę „Twoje”.
• Chwiejny obraz siebie: To, jak siebie widzisz, waha się między skrajnościami — genialny albo bezwartościowy, godny miłości albo nie do zniesienia — z niewielkim środkiem.
• Trudność z opisaniem siebie: Gdy ktoś pyta, kim jesteś albo czego chcesz, masz pustkę w głowie lub czujesz, że zmyślasz.
• Częste wymyślanie siebie na nowo: Nowe hobby, wygląd, kręgi towarzyskie, a nawet ścieżki duchowe, w które rzucasz się bez reszty, a potem je porzucasz.

Doświadczanie jednej czy dwóch z tych rzeczy nie oznacza, że masz BPD; wiele osób odnajduje się w niektórych w różnych momentach życia. Liczy się utrzymujący się, przykry wzorzec rozciągnięty w czasie.

Dlaczego zaburzenia tożsamości mają znaczenie

Chwiejne poczucie siebie dotyka niemal każdej dziedziny życia. W relacjach trudno bywa stawiać granice albo wiedzieć, czego naprawdę potrzebujesz, bo Twoje pragnienia zdają się rozpuszczać w pragnieniach drugiej osoby. Możesz gubić się w partnerach, a gdy związek się kończy, czuć panikę i brak oparcia — opłakujesz nie tylko tę osobę, ale tracisz też wersję siebie, która istniała u jej boku.

W pracy i kierunku życia ciągła zmiana celów utrudnia nabranie rozpędu i może zostawiać poczucie, że zostajesz w tyle albo jesteś wiecznym początkującym. A emocjonalnie przewlekła pustka, która często towarzyszy zaburzeniom tożsamości, może napędzać impulsywne wybory, gdy sięgasz po cokolwiek, co sprawia, że w danej chwili czujesz się prawdziwy lub żywy.

Zaburzenie tożsamości często nakłada się też na inne doświadczenia. Wiele osób zauważa je obok wzorców przywiązania zakorzenionych we wczesnych relacjach albo obok głębokich schematów, które kształtują to, jak siebie postrzegamy. Zrozumienie tych powiązań może być pierwszym krokiem ku bardziej stabilnemu i własnemu poczuciu siebie.

Łagodna autorefleksja

Jeśli rozpoznałeś siebie w tych objawach, bądź dla siebie łagodny. Zaburzenie tożsamości nie jest wadą charakteru — często jest to adaptacja przetrwania z czasu, gdy posiadanie stałego „ja” nie było bezpieczne. Dobra wiadomość jest taka, że jaśniejsze i bardziej ugruntowane poczucie siebie naprawdę da się zbudować, często dzięki podejściom takim jak terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) i wspierane poznawanie siebie.

Test do autorefleksji może być pozbawionym presji, prywatnym sposobem dostrzeżenia własnych wzorców, zanim zdecydujesz, czy porozmawiać ze specjalistą. Nasz darmowy, anonimowy przesiew jest stworzony właśnie po to: to chwila szczerej autorefleksji, a nie diagnoza.