Rối loạn nhận dạng ở BPD: Dấu hiệu cảm nhận về bản thân cứ thay đổi

Bạn có bao giờ bắt gặp mình đang tự hỏi, “mình là ai khi không có ai nhìn?” Có lẽ quan điểm, mục tiêu, thậm chí tính cách của bạn dường như thay đổi tùy theo người bạn ở cùng. Có lẽ bạn đã bắt đầu rồi từ bỏ cả chục phiên bản của chính mình — những nghề mới, phong cách mới, niềm tin mới — mỗi cái đều cảm thấy hoàn toàn thật cho đến khi đột nhiên không còn thật nữa. Nếu điều này chạm đến bạn, có thể bạn đang trải qua thứ mà giới chuyên môn gọi là rối loạn nhận dạng, một trong những dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhất của rối loạn nhân cách ranh giới (BPD). Bài viết này dẫn dắt bạn một cách ấm áp và không phán xét qua các dấu hiệu rối loạn nhận dạng ở BPD, để bạn hiểu rõ hơn thế giới nội tâm của mình.

Rối loạn nhận dạng ở BPD là gì?

Rối loạn nhận dạng là một cảm nhận về bản thân bất ổn rõ rệt và dai dẳng. Nó nằm trong DSM-5 như một trong chín tiêu chí của rối loạn nhân cách ranh giới, nhưng lại được nói đến ít hơn nhiều so với các dấu hiệu dễ thấy như thay đổi tâm trạng dữ dội hay nỗi sợ bị bỏ rơi. Trong khi hầu hết mọi người dần hình thành một cảm nhận tương đối ổn định về việc họ là ai khi bước vào tuổi trưởng thành sớm — giá trị, sở thích, hướng đi cuộc đời — thì người có rối loạn nhận dạng lại trải nghiệm chiếc la bàn nội tâm này như chông chênh, đổi thay, thậm chí vắng mặt.

Đây không phải sự thiếu quyết đoán đơn thuần, cũng không phải cách mà tất cả chúng ta lớn lên và thay đổi theo thời gian. Đó là một trải nghiệm sâu sắc và mất phương hướng hơn — không thật sự biết cốt lõi của chính mình. Bạn có thể thấy mình như một con tắc kè hoa hấp thụ tính cách của bất kỳ ai xung quanh, hoặc như có một khoảng trống ở nơi đáng lẽ phải có một cảm nhận rõ ràng về bản thân. Các nhà nghiên cứu thường liên hệ điều này với những trải nghiệm quan hệ thuở đầu đời, khi việc phát triển một bản sắc riêng, nhất quán và được trân trọng không hề an toàn.

Dấu hiệu và triệu chứng rối loạn nhận dạng ở BPD

Rối loạn nhận dạng biểu hiện qua nhiều cách thầm lặng, hằng ngày. Có lẽ bạn nhận ra vài khuôn mẫu sau:

• Cảm nhận về bản thân thay đổi: Tính cách, quan điểm hay cảm nhận về việc bạn là ai thay đổi mạnh tùy theo các mối quan hệ hoặc môi trường.
• Trống rỗng mãn tính: Cảm giác rỗng bên trong dai dẳng, như thể có điều gì đó ở cốt lõi của bạn đang thiếu hoặc chưa được định hình.
• Mục tiêu và giá trị bất ổn: Kế hoạch sự nghiệp, niềm tin và mục tiêu dài hạn thay đổi thường xuyên, đôi khi theo cách khiến chính bạn cũng bất ngờ.
• Phản chiếu người khác: Bạn tiếp nhận sở thích, cử chỉ hay thế giới quan của những người thân cận, rồi không chắc điều gì thật sự là “của mình”.
• Hình ảnh bản thân chao đảo: Cách bạn nhìn mình dao động giữa hai cực — xuất sắc hoặc vô dụng, đáng yêu hoặc không thể chịu nổi — với rất ít khoảng giữa.
• Khó mô tả bản thân: Khi được hỏi bạn là ai hay muốn gì, bạn trống rỗng hoặc cảm thấy như đang bịa ra.
• Tái tạo bản thân liên tục: Những sở thích, vẻ ngoài, vòng bạn bè mới, thậm chí con đường tâm linh mà bạn lao vào hết mình rồi lại buông bỏ.

Trải qua một hai điều này không có nghĩa bạn mắc BPD; nhiều người thấy mình trong một số dấu hiệu ở những giai đoạn khác nhau của cuộc đời. Điều quan trọng là khuôn mẫu dai dẳng và gây khổ sở theo thời gian.

Vì sao rối loạn nhận dạng quan trọng

Một cảm nhận mong manh về bản thân chạm đến gần như mọi khía cạnh của cuộc sống. Trong các mối quan hệ, có thể bạn thấy khó đặt ranh giới hay biết mình thật sự cần gì, vì mong muốn của bạn dường như tan vào mong muốn của người kia. Bạn có thể đánh mất mình trong bạn đời, rồi hoảng loạn và chông chênh khi một mối quan hệ kết thúc — không chỉ tiếc thương con người ấy, mà còn mất đi phiên bản của bạn từng tồn tại bên cạnh họ.

Ở công việc và hướng đi cuộc đời, việc liên tục đổi mục tiêu khiến bạn khó tạo đà, và có thể để lại cảm giác tụt lại phía sau hay mãi là kẻ mới bắt đầu. Về mặt cảm xúc, sự trống rỗng mãn tính thường đi kèm rối loạn nhận dạng có thể thúc đẩy những lựa chọn bốc đồng, khi bạn với tay tới bất cứ điều gì khiến mình thấy thật hoặc thấy sống động trong khoảnh khắc.

Rối loạn nhận dạng cũng thường chồng lấn với những trải nghiệm khác. Nhiều người nhận ra nó song hành cùng các kiểu gắn bó bắt rễ từ những mối quan hệ thuở đầu, hoặc cùng những lược đồ cốt lõi sâu xa định hình cách ta nhìn nhận bản thân. Hiểu các mối liên hệ này có thể là bước đầu tiên hướng tới một cảm nhận về bản thân vững vàng và thật sự là của mình hơn.

Một sự tự suy ngẫm dịu dàng

Nếu bạn thấy mình trong những dấu hiệu này, xin hãy dịu dàng với chính mình. Rối loạn nhận dạng không phải là khiếm khuyết về tính cách — nó thường là một sự thích nghi để sinh tồn từ một thời điểm khi có một bản thân cố định không hề an toàn. Tin tốt là một cảm nhận về bản thân rõ ràng và vững chãi hơn hoàn toàn có thể được xây dựng, thường qua những cách tiếp cận như liệu pháp hành vi biện chứng (DBT) và sự tự khám phá có nâng đỡ.

Một bài trắc nghiệm tự suy ngẫm có thể là cách riêng tư, không áp lực để nhận ra khuôn mẫu của chính bạn trước khi quyết định có nên trò chuyện với chuyên gia hay không. Bài sàng lọc miễn phí, ẩn danh của chúng tôi được tạo ra đúng cho điều đó — một khoảnh khắc tự suy ngẫm chân thật, không phải một chẩn đoán.